Gabagabadii hannaankii doorashada Soomaaliya ee todobaadkii hore ayaa ah mid guul weyn u ah dalka.
Loolanka Madaxtinimada ayaa daba socday hab aan loo meel dayin oo muran badan ka dhashay oo lagu soo xulayo xubnaha sharci dejinta.
Markii Senatarrada iyo Xildhibaanada Baarlamaanka la dhaariyay 14-kii Abriil 2022, si kastaba ha ahaatee, waxay si deg deg ah ugu dhaqaaqeen inay doortaan Guddoomiyaha iyo labada Guddoomiye ku xigeen ee aqal kasta oo baarlamaanka ka dibna ay u diyaar garoobaan doorashada Madaxweynaha.
15-kii May 2022, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa loo doortay madaxweynihii tobonaad ee Soomaaliya, si aqlabiyad leh, kalfadhi wadajir ah oo baarlamaanka ah oo ahaa mid nabad, nidaam iyo ixtiraam leh oo dhowraya xeer hoosaadka.
Madaxweynaha xilka ka degay Maxamed Cabdullaahi Maxamed ‘Farmaajo’ ayaa si niyadsami ah u aqbalay, wuxuuna u hambalyeeyay isla markaana taageero u fidiyay madaxweynaha bedelaya.
Madaxweynaha cusub ayaa isla markiiba la dhaariyay, waxaana si buuxda loo aqbalay natiijada kasoo baxday.
“Anagoo aad u soo dhawaynayna dhamaadka doorashada oo aanu rajaynayno horumar laga gaadho arrimaha kale, waa in aynu si cad u eegno khaladaadka ka jira marxaladihii hore ee geedi socodka,Si ka soo horjeeda Dastuurka Ku-meel-gaarka ah ee Soomaaliya, dadka Soomaaliyeed ma aysan helin fursad ay ugu codeeyaan Golaha Shacabka doorasho ‘hal qof iyo hal cod’ ah. Haweenka ayaa loo doortay 21 boqolkiiba kuraasta baarlamaanka – wax aad uga yar 30 boqolkiiba yoolka ay Soomaalidu dejisay.
Qaladaad badan oo lagu sameeyay soo xulista xildhibaanada ayaa lagu arkay intii ay socotay howsha doorashada.
“Waxaana marar badan ku soo noqnoqday dhacdooyin naxdin leh oo rabshado ah iyadoo la diiwaan geliyey khasaare badan oo rayid ah. Waxaan ugu baaqaynaa madaxda Soomaaliya inay dadkooda wax u qabtaan wareegga xiga ee doorashada. QM waxay diyaar u tahay inay taageerto dadaalladaas.
Xaaladda amniga Soomaaliya
Xaaladda amniga Soomaaliya ayaa weli ah mid aad u kacsan. Al-Shabaab oo ay ku dhiirradeen xiisadaha siyaasadeed ee gudaha, ayaa bilihii la soo dhaafay sii waday qaabkii ay u howlgali jireen, waxayna weerarrada diiradda ku saareen Muqdisho, Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed iyo Hirshabeelle.
Dhacdooyinka dhimashada badan ee bilihii March iyo April ayaa soo jeediyay dadaal lagu carqaladeynayo wejiyada ugu dambeeya ee hannaanka doorashada.
Waxaan ammaanayaa geesinimada iyo adkaysiga ciidamada ammaanka Soomaaliya iyo ciidamada Midowga Afrika ee ku meel gaarka ah ee Soomaaliya kuwaas oo ilaashaday hannaanka doorashada oo ay dhibka u geysteen weerarradii dhimashada badnaa ee Al-Shabaab ka dib.
Hadda oo doorashadu dhammaatay, waxaa muhiim ah in dib loo soo nooleeyo qaab-dhismeedyadii ay horay ugu heshiiyeen guddiga amniga iyo cadaaladda si loo taageero isku xirka, mudnaan-siinta ciidamada iyo isku dhafka ciidamada, abaabulka agabka iyo tayaynta ciidamada amniga Soomaaliya.
Waxaan ugu baaqayaa maamulka cusub inuu muujiyo go’aankiisa siyaasadeed iyo hoggaamintiisa si uu u gaarsiiyo isbedel amni oo lagu heshiiyey.
Xaaladda bini’aadantinimo
Xaaladda bini’aadantinimo ee Soomaaliya ayaa ka sii daraysa ka dib markii ay baaqdeen roobabkii afaraad oo xiriir ah. Tirada dadka ay abaartu saamaysay ayaa gaadhay 6.1 milyan. Wadanku waxa uu wajahayaa khatar sii kordhaysa oo ah macluusha gudaha lix bulsho haddii qiimaha cuntadu uu sii socdo oo gargaarka bini’aadantinimo aan la joogteyn.
Gabagabadii, waxa uuu nuuxnuuxsado in gebagebada hannaanka doorashada ee 15-ka May ay siinayso Soomaaliya fursad ay muddo dheer sugaysay si ay horumar uga samayso arrimaha kale ee mudnaanta u leh qaranka.
Waxaan ugu baaqaynaa madaxda Soomaaliyeed in ay ku wada shaqeeyaan si niyad ah oo wada shaqeyn iyo ujeedo qaran. Waxaan ugu baaqaynaa saaxiibada iyo saaxiibada caalamiga ah ee Soomaaliya, oo ay ku jiraan kuwa Golahan, inay bixiyaan taageero iyo dhiirigelin wax ku ool ah.